BMT, AB və Dünya Bankı: Qəzzanın bərpası üçün 71,4 milyard dollar lazımdır

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropa İttifaqı və Dünya Bankı 20 aprel 2026-cı il bazar ertəsi birgə Qəzza Sürətli Ziyan və Ehtiyac Qiymətləndirməsini (RDNA) yaydılar. Sənədə əsasən, müharibənin doğurduğu itkilərin aradan qaldırılması üçün gələcək on il ərzində təxminən 71,4 milyard dollar tələb olunacaq. İlk 18 ay ərzində isə əsas xidmətlərin bərpası və infrastrukturun ilkin qurulması üçün 26,3 milyard dollar lazımdır. BMT-nin çərçivəsinə görə, enklavda insan inkişafı 2023-cü ilin oktyabrında başlayan müharibədən bəri 77 il geri qayıtmışdır.

Rəqəmlər və zərərin miqyası

Fiziki ziyan təxminən 35,2 milyard dollar olaraq hesablanıb, əlavə iqtisadi və sosial itkilər isə 22,7 milyard dollar civarındadır. 371 888-dən çox mənzil dağıdılıb və ya ziyan çəkib. Qəzzadakı xəstəxanaların yarıdan çoxu hazırda fəaliyyətsizdir, demək olar ki, bütün məktəblər dağıdılıb. Əhalinin 60%-dən çoxu evini itirib, təxminən 1,9 milyon insan məcburi köçkün vəziyyətindədir. "77 il geri qayıtma" ifadəsi BMT tərəfindən bir çərçivə kimi istifadə olunub, neytral fakt kimi deyil.

Bərpanın ön şərtləri

RDNA sənədi bərpa prosesinin işə başlaması üçün bir neçə ön şərt sadalayır: davamlı atəşkəs, humanitar yardıma tam çıxış, əsas xidmətlərin bərpası, insanların və materialların hərəkət azadlığı, effektiv idarəetmə, maliyyə şəffaflığı, qalıqların təmizlənməsi, torpaq və mülkiyyət haqlarının müəyyənləşdirilməsi. Hesabat yalnız ehtiyacların qiymətləndirilməsidir — konkret donor öhdəlikləri və ya maliyyə paketi elan edilmir. Sənəd üç institusiyanın birgə qiymətləndirməsidir və yalnız birinə aid edilə bilməz.