ABŞ və İran 60 günlük atəşkəs çərçivəsində razılaşdı

İlkin razılaşma əldə olundu

Mayın 28-də ABŞ və İran danışıqçıları atəşkəsi 60 gün uzadacaq və Hörmüz boğazını yenidən açılma yoluna salacaq çərçivə üzrə ilkin razılaşmaya gəldilər. Bununla belə, Prezident Donald Tramp hələ yekun təsdiqini verməmişdi və sənədin taleyi onun qərarından asılı qaldı.

Təklif olunan anlaşma memorandumuna əsasən, Hörmüz boğazından gəmiçilik "məhdudiyyətsiz" olacaq — heç bir rüsum və ya təzyiq tətbiq edilməyəcək. İran 30 gün ərzində boğazdan bütün minaları təmizləməli, eyni zamanda ölkənin nüvə proqramı üzrə danışıqlara başlanmalıdır. Bu şərtlər regionda gərginliyin azaldılmasına yönəlib.

Gərginlik davam edir

Çərçivəyə baxmayaraq, cümə axşamı erkən saatlarda ABŞ və İran qüvvələri atəş mübadiləsi etdi. İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun donanması Hörmüz boğazı yaxınlığında dörd gəmiyə xəbərdarlıq atəşi açdığını bildirdi. Bu hadisə razılaşmanın hələ də kövrək olduğunu və yerdə vəziyyətin gərgin qaldığını göstərdi.

"Çox yaxınıq, amma hələ deyil"

Mayın 29-da ABŞ vitse-prezidenti JD Vens iki tərəfin "çox yaxın" olduğunu, lakin "hələ orada olmadıqlarını" bildirdi. Onun sözlərinə görə, İranın yüksək zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı və zənginləşdirmə məsələləri hələ də həll edilməyib. Bu açıqlama danışıqların yekun mərhələdə bir sıra mühüm maneələrlə üzləşdiyini ortaya qoydu.

Regional əhəmiyyət

İran Azərbaycanın cənub qonşusu olduğundan, Hörmüz boğazı və mümkün atəşkəs regional təhlükəsizliyə birbaşa təsir göstərir. Boğaz qlobal enerji daşımalarında strateji əhəmiyyət kəsb etdiyi üçün, danışıqların nəticəsi neft qiymətlərinə və qlobal təchizat zəncirlərinə də ciddi təsir edə bilər.